Το σημερινό ΝΒΑ είναι γεμάτο «πινελιές» του Ντον Νέλσον

Πριν το small ball γίνει μόδα, πριν οι ψηλοί αρχίσουν να σουτάρουν τρίποντα και πριν οι forwards γίνουν point guards, υπήρχε ένας τύπος που απλώς αποφάσισε να κάνει τα πράγματα διαφορετικά. Τον έλεγαν Ντον Νέλσον.

Ο θρυλικός παίκτης και προπονητής του NBA πέθανε την Κυριακή σε ηλικία 86 ετών, έχοντας πίσω του μία από τις πιο ιδιαίτερες και επιδραστικές καριέρες στην ιστορία του αμερικανικού μπάσκετ. Πέντε πρωταθλήματα ως παίκτης με τους Boston Celtics, 1.335 νίκες ως προπονητής, τρία βραβεία Coach of the Year και μια θέση στο Hall of Fame. Για αρκετά χρόνια, μάλιστα, ήταν ο άνθρωπος με τις περισσότερες νίκες στην ιστορία των πάγκων του NBA, μέχρι να τον ξεπεράσει ο Gregg Popovich το 2022.

Αλλά αν θέλεις να καταλάβεις πραγματικά τον Νέλσον, καλύτερα να αφήσεις για λίγο στην άκρη τα νούμερα, καθώς η μεγαλύτερη κληρονομιά του δεν βρίσκεται στα τρόπαια ή τα ρεκόρ, αλλά στο γεγονός ότι αρκετά από αυτά που σήμερα θεωρούμε αυτονόητα στο NBA και το μπάσκετ γενικότερα, κάποτε έμοιαζαν σχεδόν παράλογα. Με τη μόνη διαφορά ότι ο Νέλσον είχε το θράσος να τα δοκιμάσει.

Ο άνθρωπος που κατάλαβε πρώτος ότι δεν χρειάζεσαι… point guard

Σήμερα βλέπεις τον LeBron James ή τον Giannis να κατεβάζουν την μπάλα, να οργανώνουν την επίθεση και να λειτουργούν ως δημιουργοί, παρότι είναι forwards, κάτι στα δικά μας μάτια είναι απολύτως φυσιολογικό. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, όμως, δεν ήταν.

Ο Νέλσον ήταν από τους πρώτους που κατάλαβαν ότι οι θέσεις στο μπάσκετ δεν χρειάζεται να είναι τόσο αυστηρές και στο Milwaukee έδωσε την μπάλα στα χέρια του Paul Pressey, ενός forward ύψους περίπου 1,96 μ., και ουσιαστικά δημιούργησε τον ρόλο του point forward.

Ο Pressey από 3,1 ασίστ ανά αγώνα εκτοξεύτηκε στις 6,8 μέσα σε μία σεζόν και την επόμενη έφτασε στις 7,8. Ένας forward που λειτουργούσε σαν point guard, πολύ πριν γίνει ο συγκεκριμένος ρόλος ένα από τα βασικά όπλα του σύγχρονου μπάσκετ.

Το ίδιο συνέβη με τον Scottie Pippen, ύστερα τον Grant Hill μέχρι τον LeBron και τον Giannis. Γενικώς η ιδέα του point forward εξελίχθηκε και έγινε κομμάτι του DNA του NBA, με τη μόνη διαφορά πως ο Νέλσον την είδε πρώτος.

Το «Nellie Ball» ήταν το small ball πριν γίνει cool

Αν υπάρχει μία φράση που συνδέεται περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη με τον Ντον Νέλσον, αυτή είναι το Nellie Ball. Η φιλοσοφία ήταν απλή: αν δεν έχεις τους καλύτερους ψηλούς, μην προσπαθήσεις να παίξεις σαν να τους έχεις και κάνε το αντίθετο. Παίξε γρήγορα, βγάλε τους ψηλούς του αντιπάλου από τη ρακέτα, δημιούργησε mismatches, βάλε μέσα τους πιο κοντούς και γρήγορους παίκτες σε θέσεις που κανονικά δεν θα έπαιζαν.

Με άλλα λόγια, κάνε το παιχνίδι τόσο άβολο για τον αντίπαλο ώστε να μην μπορεί να παίξει το δικό του.

Ο Νέλσον το έκανε με τους Warriors της εποχής του «Run TMC», με τους Tim Hardaway, Mitch Richmond και Chris Mullin, δημιουργώντας προβλήματα σε αντιπάλους που είχαν μάθει να παίζουν με πιο παραδοσιακές πεντάδες. Όταν πήγε δε, στο Dallas το πήγε ακόμη παραπέρα, χρησιμοποιώντας τον Dirk Nowitzki ως center και χτίζοντας γύρω του ένα σχήμα που άνοιγε ολόκληρο το γήπεδο.

Αργότερα, η ίδια λογική θα γινόταν σχεδόν θρησκεία στο NBA. Stephen Curry, Klay Thompson, Draymond Green στο «5», δηλαδή οι Warriors του Steve Kerr, η επιτομή του σύγχρονου small ball το οποίο σήμερα το έχουμε σαν δεδομένο.

Όλα αυτά λοιπόν, δεν γεννήθηκαν από το πουθενά, απλώς ο Νέλσον είχε ήδη αρχίσει να τα εφαρμόζει δεκαετίες νωρίτερα.

Πριν το NBA γίνει πραγματικά παγκόσμιο, εκείνος έψαχνε ήδη ταλέντο εκτός Αμερικής

Ο Νέλσον δεν φοβόταν ούτε κάτι άλλο που σήμερα θεωρούμε απολύτως φυσιολογικό, το οποίο είναι να ψάξεις τον επόμενο superstar εκτός ΗΠΑ.

Στο Dallas είχε κομβικό ρόλο στην έλευση του Dirk Nowitzki και του Steve Nash, δύο παικτών που βοήθησαν τους Mavericks να αλλάξουν επίπεδο και να γίνουν μία από τις σημαντικές ομάδες της Δύσης.

Ο Nowitzki, μάλιστα, χρησιμοποιήθηκε με έναν τρόπο που για την εποχή έμοιαζε σχεδόν… αιρετικός, καθώς ένας τόσο ψηλός παίκτης να βρίσκεται έξω από τη ρακέτα και να απειλεί από το τρίποντο ήταν ύβρις. Σήμερα είναι ο ορισμός του stretch five, στα early ‘00s ήταν επανάσταση.

Ο Νέλσον, όμως, είχε ήδη ανοίξει την πόρτα και για άλλους παίκτες από διαφορετικές μπασκετικές κουλτούρες. Στο Golden State χρησιμοποίησε τον Šarūnas Marčiulionis, έναν από τους πρώτους Σοβιετικούς παίκτες που έκαναν πραγματικά αισθητή την παρουσία τους στο NBA, αλλά και τον Manute Bol. Και ξέρετε τι σημαίνει Manute Bol. Ένας παίκτης ύψους 2,31 μ. που σούταρε τρίποντα σε μια εποχή που οι περισσότεροι ψηλοί δεν απομακρύνονταν από τη ρακέτα ούτε για αστείο.

Και όταν το Dallas επέλεξε τον Wang Zhizhi στο Draft του 1999, έγινε ο πρώτος Κινέζος παίκτης που αγωνίστηκε στο NBA.

Ο Νέλσον είχε καταλάβει κάτι που το NBA θα συνειδητοποιούσε πλήρως πολλά χρόνια αργότερα, ότι το επόμενο μεγάλο ταλέντο μπορεί να βρίσκεται οπουδήποτε στον πλανήτη. Δύο χρόνια αργότερα, το νο.1 του ντραφτ ήταν επίσης Κινέζος και λεγόταν Yao Ming.

Το περίφημο «Hack-a-Shaq»

Εντάξει, δεν είναι και η πιο… ωραία ιδέα του, αλλά είναι πρακτική. Στο Dallas έγινε ένας από τους ανθρώπους που καθιέρωσαν τη στρατηγική που έμεινε γνωστή ως Hack-a-Shaq, εκείνο το σκόπιμο φάουλ σε έναν κακό σουτέρ βολών, ώστε ο αντίπαλος να οδηγηθεί στη γραμμή και εσύ να πάρεις γρηγορότερα ξανά την κατοχή.

Ο στόχος ήταν απλός. Αν ο αντίπαλος σού προσφέρει δύο βολές αντί για ένα εύκολο καλάθι, τις παίρνεις.

Στην περίπτωση του Shaquille O’Neal, το συγκεκριμένο σχέδιο απέκτησε σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Ο Νέλσον είχε εφαρμόσει αντίστοιχες τακτικές και απέναντι στον Dennis Rodman, αναγκάζοντας το παιχνίδι να πάει σε ένα σημείο όπου η αδυναμία ενός superstar γινόταν στρατηγικό όπλο του αντιπάλου.

Από τότε το Hack-a-Shaq εμφανίστηκε ξανά και ξανά στο NBA, με θύματα όπως ο DeAndre Jordan, ο Andre Drummond, ο Ben Simmons και άλλοι ψηλοί ή παίκτες με προβληματικές βολές.

Ήταν αντιαισθητικό; Σίγουρα. Εκνευριστικό; 100%, πάνω από όλα όμως ήταν αποτελεσματικό.

Γενικώς η φιλοσοφία του Ντον Νέλσον ήταν μία και έλεγε το εξής: αν οι κανόνες σού επιτρέπουν να εκμεταλλευτείς μια αδυναμία, μην την αφήσεις ανεκμετάλλευτη.

Ένας προπονητής που δεν ήθελε να ακολουθεί το manual

Το πιο ενδιαφέρον με τον Ντον Νέλσον είναι ότι παραλίγο να μην γίνει καν προπονητής. Όταν σταμάτησε το μπάσκετ, δεν είχε κάποιο μεγάλο σχέδιο για την επόμενη ημέρα. Όπως είχε πει ο ίδιος, δεν είχε σκεφτεί ποτέ σοβαρά να γίνει coach. Κάποια στιγμή, μάλιστα, δοκίμασε ακόμη και να διαιτητεύσει σε Summer League, ψάχνοντας τι θα μπορούσε να κάνει μετά την καριέρα του ως παίκτης. Ευτυχώς για το NBA, δεν του βγήκε ούτε αυτό.

Έγινε assistant coach στους Bucks και από εκεί ξεκίνησε μία προπονητική διαδρομή που κράτησε δεκαετίες.

Ο Stephen Curry, ο οποίος συνεργάστηκε μαζί του στην rookie σεζόν του στους Warriors, το είπε με τον δικό του τρόπο μετά την είδηση του θανάτου του, πως ο Νέλσον ήταν ένας από τους βασικούς λόγους που βρέθηκε στο Golden State και ένας άνθρωπος που από την πρώτη ημέρα τον προκάλεσε να γίνει η καλύτερη εκδοχή του εαυτού του.

Και κάπου εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη δικαίωση του Ντον Νέλσον. Δεν χρειάζεται να κοιτάξεις το παρελθόν για να δεις την επιρροή του, απλώς ρίξε μια ματιά στο σημερινό παιχνίδι.

Δες έναν forward να κατεβάζει την μπάλα, έναν center να στέκεται στη γωνία και να περιμένει για τρίποντο, μια ομάδα να παίζει χωρίς κλασικό ψηλό ή έναν superstar από την Ευρώπη να είναι το πρόσωπο ενός franchise.

Και, αν κάποιος κάνει δύο συνεχόμενες airball βολές, μην εκπλαγείς αν ο αντίπαλος αρχίσει να τον στέλνει στη γραμμή. Σε όλα αυτά υπάρχει λίγο από τον Ντον Νέλσον.

Ο άνθρωπος έφυγε στα 86 του. Οι ιδέες του, όμως, δεν πρόκειται να φύγουν ποτέ.