Παρασκευάς Άντζας: Τι είναι η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS) απ’ την οποία έπασχε

Την τελευταία του πνοή σε ηλικία 49 ετών άφησε ο πρώην διεθνής κεντρικός αμυντικός. Η είδηση του θανάτου του βύθισε στο πένθος το ελληνικό ποδόσφαιρο, αν και η κατάσταση της υγείας του είχε επιδεινωθεί σημαντικά το τελευταίο διάστημα.

Ο Παρασκευάς Άντζας έπασχε από τη νόσο ALS, πλαγία αμυοτροφική σκλήρυνση ή νόσος του κινητικού νευρώνα, απ’ την οποία έπασχε και ο Στίβεν Χόκινγκ.

Τι είναι η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS);

Η νόσος του κινητικού νευρώνα, γνωστή και ως αμυοτροφική πλάγια σκλήρυνση (ALS), αποτελεί μια προοδευτική νευροεκφυλιστική διαταραχή που επηρεάζει τους κινητικούς νευρώνες, δηλαδή τα νευρικά κύτταρα που είναι υπεύθυνα για τον έλεγχο των εκούσιων κινήσεων του σώματος.

Καθώς οι νευρώνες αυτοί εκφυλίζονται και καταστρέφονται, οι μύες εξασθενούν και σταδιακά ατροφούν, προκαλώντας σοβαρού βαθμού κινητική δυσκολία και αναπηρία.

Η πάθηση εμφανίζεται συνήθως σε άτομα ηλικίας 40 έως 70 ετών, χωρίς να αποκλείεται η εκδήλωσή της και σε νεότερες ηλικίες.

Τα αρχικά συμπτώματα περιλαμβάνουν μυϊκή αδυναμία στα άκρα, δυσκολία στη βάδιση, κράμπες, ακούσιες μυϊκές συσπάσεις, καθώς και προβλήματα στην ομιλία ή στην κατάποση.

Με την πρόοδο της νόσου επηρεάζονται ολοένα και περισσότεροι μύες, ακόμη και εκείνοι που σχετίζονται με την αναπνοή, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αναπνευστική ανεπάρκεια.

Η ακριβής αιτιολογία της ALS παραμένει άγνωστη. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων η νόσος εμφανίζεται σποραδικά, χωρίς οικογενειακό ιστορικό, ενώ ένα μικρό ποσοστό — περίπου 5% έως 10% — συνδέεται με κληρονομικές γενετικές μεταλλάξεις.

Παράγοντες όπως το οξειδωτικό στρες, οι φλεγμονώδεις μηχανισμοί και η διαταραχή στη λειτουργία ορισμένων πρωτεϊνών φαίνεται ότι συμβάλλουν στην εξέλιξη της νόσου.

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στη νευρολογική εξέταση, στο ηλεκτρομυογράφημα (ΗΜΓ) και στον αποκλεισμό άλλων νευρολογικών παθήσεων με παρόμοια συμπτώματα.

Παρότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, φαρμακευτικές αγωγές όπως το riluzole και το edaravone μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου σε ορισμένους ασθενείς.

Παράλληλα, η φυσικοθεραπεία, η λογοθεραπεία, η αναπνευστική υποστήριξη και η κατάλληλη διατροφική φροντίδα συμβάλλουν σημαντικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Η ALS επηρεάζει κυρίως την κινητική λειτουργία και συνήθως δεν επηρεάζει σοβαρά τις νοητικές ικανότητες, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν γνωστικές ή συμπεριφορικές διαταραχές.

Παρά τη σημαντική πρόοδο της ιατρικής επιστήμης, η νόσος εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλη πρόκληση, με την έρευνα να επικεντρώνεται στην ανάπτυξη νέων και αποτελεσματικότερων θεραπευτικών προσεγγίσεων.