Η πολτοποίηση των βιβλίων είναι μια σύνθετη - και πολύ δυσάρεστη- ιστορία
SHARE

Η πολτοποίηση των βιβλίων είναι μια σύνθετη - και πολύ δυσάρεστη- ιστορία

Η υπόθεση με την πολτοποίηση των βιβλίων των -χρεοκοπημένων- εκδόσεων Γαβριηλίδη, πήρε έκταση στα social media -κατ' επέκταση και στα ΜΜΕ γενικότερα- και όπως συμβαίνει πολύ συχνά τον τελευταίο καιρό, έστρεψε το ενδιαφέρον του κοινού σε ένα θέμα που μόνο καινούργιο δεν είναι.

Κι από την άλλη πλευρά δημιούργησε, σε ένα πιο βαθύ επίπεδο συζήτησης, διάφορα ερωτήματα και θέματα: Όπως, για παράδειγμα, τι είναι τελικά το βιβλίο και ποια είναι η πραγματική του αξία; Αυτή του αντικειμένου, ή εκείνη του κειμένου;

Μια βιβλιοκτόνα πολιτική

Η πρακτική της πολτοποίησης ισχύει εδώ και χρόνια -και όχι μόνο από τις τράπεζες, ή τους κάθε λογής κατασχέτες, αλλά και από τους ίδιους τους εκδοτικούς οίκους- καθώς ο ισχύων νόμος καθιστά σχεδόν απαγορευτικό το να κρατάς στοκ απούλητων βιβλίων.

Κι αυτό διότι στην 5ετία τα βιβλία θεωρούνται πουλημένα και ο εκδότης υποχρεούται στην καταβολή ΦΠΑ. Εξίσου δύσκολη είναι και η δωρεά τους, καθώς ο δωρητής πρέπει και πάλι να καταβάλει ένα πολύ σημαντικό ποσό, ή να το επιβαρυνθεί ο λαμβάνων τη δωρεά, κάτι που ακυρώνει ουσιαστικά το κοινοφελές του πράγματος.

Στην περίπτωση των χρεοκοπημένων οίκων, όπως ο Γαβριηλίδης, η καταστροφή του αποθέματος απαλλάσσει τον κατασχέτη από το βάρος της φορολογίας που «κληρονομεί». Το ερώτημα, φυσικά, είναι, εάν ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα θα έπρεπε να επωμιστεί το βάρος αυτό προκειμένου να δωρίσει τα βιβλία. Αυτό, όμως, είναι στη διακριτική του ευχέρεια και δεν μπορεί κανείς να υποχρεώσει κανέναν να κάνει κάτι τέτοιο.

Ας μείνουμε, όμως, για λίγο στους εκδότες.

«Εάν ο εκδότης μπορούσε να κρατήσει το απόθεμα χωρίς να πληρώνει, τότε θα μπορουσε είτε να το πούλησει στο μέλλον σε όποιον το θέλει, είτε να το δωρήσει σε κάποια δημόσια βιβλιοθήκη», λέει η Κατερίνα Μαλακατέ, ιδιοκτήτρια του βιβλιοπωλείου Booktalks. «Με τον ισχύοντα νόμο, όμως, δεν μπορεί κανείς να κρατήσει στοκ, είναι οικονομικά ασύμφορο».

Γι αυτό και πολλοί εκδοτικοί οίκοι πολτοποιούν οι ίδιοι τα βιβλία τους, κάτι το οποίο ακούγεται ακόμη πιο τρομακτικό από το να τα πολτοποιήσει κάποια τράπεζα, αν μη τι άλλο για σημειολογικούς λόγους. Γι αυτό, επίσης, οι αντιδράσεις εκ μέρους των ίδιων των εκδοτικών οίκων, ήταν από πολύ χλιαρές έως εντελώς ανύπαρκτες, μετά το θόρυβο που προκλήθηκε από την είδηση...

Δεν θα ήταν, όμως, ενάντια στα συμφέροντα των βιβλιοπωλών εάν εκατοντάδες ή και χιλιάδες τίτλοι δωρίζονταν στος βιβλιοθήκες, τα σχολεία, ή άλλα δημόσια ιδρύματα;

«Καθόλου», απαντά η ίδια. «Μακάρι να πήγαιναν όσο περισσότερα βιβλία γίνεται στις βιβλιοθήκες, από εκεί ξεκινά ο κόσμος να μαθαίνει να διαβάζει».

Και βάζει μια άλλη πτυχή του ζητήματος: «Το δυσάρεστο είναι όταν οι εκδοτικοί οίκοι ξαφνικά αποφασίζουν να βγάλουν το απόθεμά τους στα λεγόμενα παζάρια, με 0,20 και 0,50 το βιβλίο. Τότε είναι που πλημμυρίζει η αγορά με φτηνά βιβλία, τα οποία ο κόσμος αγοράζει μόνο και μόνο επειδή είναι φτηνά».

Εκέινοι που αντέδρασαν πιο έντονα στην υπόθεση της πολτοποίησης ήταν οι συγγραφείς.

Ο συγγραφέας Απόστολος Δόλγερας, που έχει εκδώσει τα βιβλία του στον εκδοτικό οίκο του Σάμη Γαβριηλίδη, έγραψε σε ανάρτησή του στο Facebook:

«Μετά το θάνατό του (Γαβριηλίδη) πληροφορήθηκα ότι θα μπορούσα να πάω, όπως και άλλοι συγγραφείς, στα γραφεία και να αγοράσω τα βιβλία μου. Στη γεμάτη με βιβλία υπόγεια αποθήκη του βρέθηκαν περί τα 60 με 70 συνολικά από τους έξι τίτλους μου. Διεπίστωσα ότι με έναν μέσο όρο 14 ευρώ θα έπρεπε συνολικά να πληρώσω πάνω από 800 €. Δεν το έκανα, αγόρασα τέσσερα από κάθε αντίτυπο για να πληρώσω λιγότερα χρήματα. Όπως έμαθα, τα χρήματα αυτά οι πιστώτριες τράπεζες τα διέθεσαν για την πληρωμή τρεχόντων υποχρεώσεων προς τους εργαζομένους.

Επίσης πρέπει να πω ότι προσωπικά μου δόθηκαν ευγενώς από τους κληρονόμους του τα τελικά PDF των βιβλίων μου, τα οποία ήδη έχω δώσει σε όποιον μου τα ζήτησε.

Όμως τελικά η αδυναμία διακίνησης ζητούμενων ή νέο-εκδομένων βιβλίων είναι μια οδυνηρή κατάσταση γι’ αυτούς που έκαναν τον κόπο να τα γράψουν και είχαν τη νόμιμη επιθυμία να τα δουν τυπωμένα».

Η παρέμβαση του υπουργείου Πολιτισμού

«Το βιβλίο αποτελεί στοιχείο της ταυτότητας, του δείκτη πολιτισμού μιας κοινωνίας Αποτελεί προέκταση της μνήμης και της φαντασίας του ανθρώπου και ως πνευματικό έργο επιβάλλει τον σεβασμό μας προς τον δημιουργό, αλλά και τον ίδιο τον αναγνώστη. Η καταστροφή ενός βιβλίου αντιβαίνει σε κάθε προσπάθεια ανάδειξης, διαφύλαξης και διάσωσης των έργων του λόγου που αποτελούν κομμάτι της ανθρώπινης έκφρασης και πολιτισμικής δημιουργίας. Κάθε βιβλίο θα πρέπει να φθάνει στα χέρια του βιβλιόφιλου κοινού και να διασώζεται» δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λίνα Μενδώνη, ανακοινώνοντας και την παρέμβασή της προκειμένου να αλλάξουν οι συνθήκες στη διαχείριση ανάλογων καταστάσεων.

Πιο συγκεκριμένα το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ανέθεσε στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, που είναι εποπτευόμενος φορέας του, «να ανοίξει τον δρόμο της δεύτερης ευκαιρίας σε βιβλία που κινδυνεύουν με πολτοποίηση με στόχο να βρουν τη θέση τους σε μια βιβλιοθήκη και στα χέρια κάποιων αναγνωστών».

Αυτό βέβαια προϋποθέτει νομοθετικές αλλαγές μεγάλης κλίμακας... Διότι αυτό που οδηγεί τα βιβλία στο θάνατό τους ως φυσικά αντικείμενα, δεν είναι ούτε οι τράπεζες, αλλά ούτε και οι εκδοτικοί οίκοι, αλλά ο ίδιος ο νόμος.

Τα βιβλία είναι ο αντικείμενο ή το κείμενο;

Με αφορμή το συγκεκριμένο περιστατικό, ξεκίνησε και μια ακόμη κουβέντα για την αξία του βιβλίου ως αντικειμένου ή ώς φορέα του περιεχομένου του.

«Το βιβλίο δεν είναι το αντικείμενο, είναι το κείμενο», λέει η Κατερίνα Μαλακατέ, η οποία προσθέτει ότι παρά τις προσπάθειες που έγιναν τα τελευταία χρόνια να αντικατασταθεί το χαρτί από ηλεκτρονικά βιβλία, το πρώτο αντιστέκεται, «είναι εξάλλου η καλύτερη τεχνολογία, είναι πιο εύκολο να γυρίζεις μια σελίδα από το να κατεβαίνεις μια οθόνη».

Παρόλα αυτά επισημαίνει ότι σημασία έχει «να φτάνει το περιεχόμενο στο κοινό, θα βρεθεί ο τρόπος, όπως έγινε και με τη μουσική».

«Αυτό που ξεχωρίζει κάποια αγαθά που εκφράζουν αξίες από τα άλλα που είναι απλά εμπορεύματα, είναι ότι οι άνθρωποι τα αγαπούν ακόμα και όταν δεν τα καταναλώνουν. Και μπορούν να στεναχωρηθούν και να θυμώσουν όταν μαθαίνουν αυτές τις μέρες ότι πολτοποιήθηκαν καλά βιβλία από πιστωτικά ιδρύματα - δανειστές ενός χρεωκοπημένου εκδοτικού οίκου για να αδειάσουν άρον-άρον οι αποθήκες και να πουληθούν. Να θυμώσουν ακόμα και αν ποτέ δεν θα αγόραζαν αυτά τα βιβλία ή ακόμα και αν ποτέ δεν διαβάζουν βιβλία. [...]

Αν όμως o Mill, ένας από τους ανθρώπους που θεμελίωσαν τον φιλελευθερισμό, ήδη από τον 19ο αι. αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι οι προτιμήσεις των ανθρώπων (και άρα και η καταναλωτική τους συμπεριφορά) δεν εκφράζουν αξίες γιατί υπάρχουν αξίες που πρέπει να γνωρίσεις για να εκτιμήσεις, στην περίπτωση των βιβλίων, της Τέχνης, του Πολιτισμού, οι άνθρωποι τα εκτιμούν ακόμα κι αν δεν τα έχουν εντάξει στην καθημερινότητα και τις καταναλωτικές προτιμήσεις τους ή και ακόμα κι αν δεν τα έχουν γνωρίσει. Γι'αυτό είναι περήφανοι ή τσακώνονται με πάθος για μεγάλα δημόσια έργα πολιτισμού -μια Πινακοθήκη, μια Όπερα, το Μουσείο της Ακρόπολης- ακόμη κι αν δεν τα επισκεφτούν ποτέ. Αυτό δεν τους κάνει υποκριτές ή «δήθεν», τους κάνει πραγματικούς ανθρώπους με συναίσθηση αξιών», έγραψε ο επιχειρηματίας Γρηγόρης Φαρμάκης, δίνοντας μια άλλη διάσταση στο θέμα.

Οικονομία της αγοράς ναι, με λίγα λόγια, αλλά υπάρχουν ορισμένα αγαθά και αξίες που υπερβαίνουν τους αυστηρούς της νόμους και εν τέλει δίνουν νόημα και περιεχόμενο και στον ίδιον τον καπιταλισμό και υπερβαίνουν τον στεγνά ωφελιμιστικό του χαρακτήρα.

Διαβάστε περισσότερα στο Cnn.gr



Ολυμπιακοί Αγώνες: Οι ελληνικές συμμετοχές της Τρίτης 27 /7 στο Τόκιο
Ολυμπιακοί Αγώνες: Οι ελληνικές συμμετοχές της Τρίτης 27 /7 στο Τόκιο
Ολυμπιακοί Αγώνες: Πρώτος στόχος η πρόκριση για τη Βούλα Παπαχρήστου (video)
Ολυμπιακοί Αγώνες: Πρώτος στόχος η πρόκριση για τη Βούλα Παπαχρήστου (video)
Ολυμπιακοί Αγώνες - Μπάσκετ Ανδρών: «Ισοπέδωσε» τους Ιάπωνες η Ισπανία με τον Ρούμπιο(photos&videos)
Ολυμπιακοί Αγώνες - Μπάσκετ Ανδρών: «Ισοπέδωσε» τους Ιάπωνες η Ισπανία με τον Ρούμπιο(photos&videos)
ΠΑΟΚ: Στο στόχαστρο αραβικής ομάδας παίκτης του «Δικεφάλου» (photos)
ΠΑΟΚ: Στο στόχαστρο αραβικής ομάδας παίκτης του «Δικεφάλου» (photos)

Κατώτατος μισθός: Αύξηση 2% από 1η Ιανουαρίου 2022 - Τα ποσά ανάλογα με τα έτη προϋπηρεσίας

Κατώτατος μισθός: Αύξηση 2% από 1η Ιανουαρίου 2022 - Τα ποσά ανάλογα με τα έτη προϋπηρεσίας

Καιρός: Ποιες περιοχές και πότε θα πλήξει ο αφρικανικός καύσωνας - Στο «κόκκινο» όλη η χώρα

Καιρός: Ποιες περιοχές και πότε θα πλήξει ο αφρικανικός καύσωνας - Στο «κόκκινο» όλη η χώρα

Τόλης Βοσκόπουλος: Η μεγάλη του επιθυμία που γνώριζαν μόνο η κόρη και η σύζυγός του

Τόλης Βοσκόπουλος: Η μεγάλη του επιθυμία που γνώριζαν μόνο η κόρη και η σύζυγός του

Υπόθεση Μαντλίν: Ραγδαίες εξελίξεις - «Αθώος ο Γερμανός παιδόφιλος, δυο Ρώσοι οι ύποπτοι»!

Υπόθεση Μαντλίν: Ραγδαίες εξελίξεις - «Αθώος ο Γερμανός παιδόφιλος, δυο Ρώσοι οι ύποπτοι»!

Έρευνα- Covid-19: «Κοκτέιλ» εμβολίων AstraZeneca-Pfizer παρουσιάζει υψηλή αποτελεσματικότητα

Έρευνα- Covid-19: «Κοκτέιλ» εμβολίων AstraZeneca-Pfizer παρουσιάζει υψηλή αποτελεσματικότητα

Ολυμπιακοί Αγώνες 2020: Ο λόγος που δεν αγωνίζονται με το εθνόσημο Τσιτσιπάς και Σάκκαρη

Ολυμπιακοί Αγώνες 2020: Ο λόγος που δεν αγωνίζονται με το εθνόσημο Τσιτσιπάς και Σάκκαρη

Δολοφονία στη Φολέγανδρο: Μυστήριο αποτελεί το εξαφανισμένο κινητό της Γαρυφαλλιάς

Δολοφονία στη Φολέγανδρο: Μυστήριο αποτελεί το εξαφανισμένο κινητό της Γαρυφαλλιάς

Σάλος με τον Γουέιν Ρούνεϊ: Μεθυσμένος με ημίγυμνες καλλονές σε ημιλιπόθυμη κατάσταση

Σάλος με τον Γουέιν Ρούνεϊ: Μεθυσμένος με ημίγυμνες καλλονές σε ημιλιπόθυμη κατάσταση