Περί επικοινωνίας

Δημοσίευση: Δευτέρα, 28 Νοεμβρίου 2011 22.08

Το αθλητικό Σαββατοκύριακο ήταν εκπληκτικό, αφού έβγαλε πάμπολλα θέματα προς συζήτηση, είτε εκτός είτε εντός συνόρων. Παρόλα αυτά, σήμερα θα κάνουμε ένα διάλειμμα. Δεν θα μιλήσουμε καθόλου για ποδόσφαιρο, θα τα αφήσουμε όλα για τις επόμενες μέρες. Σήμερα θα ασχοληθούμε με την επικοινωνία. Και συγκεκριμένα τα μακρόχρονα επικοινωνιακά σίριαλ, τα μιντιακά δρώμενα.

Θα εστιάσουμε στον τρόπο που αυτά λειτουργούν στην εποχή της πληθώρας των ΜΜΕ, αλλά και της διαδικτυακής πληροφόρησης και κυρίως στο πως πρωταγωνιστές-Μέσα-κοινό αλληλεπιδρούν και στο τι παράγεται μέσα απ’αυτήν την αλληλεπίδραση. Για να μην παρεξηγηθώ, δεν θα παραστήσουμε τις αυθεντίες, μια απλή κουβέντα θα κάνουμε και γι’αυτό και το κείμενο θα έχει τη μορφή ερωτήσεων και πιθανών απαντήσεων.

Τι επικοινωνιακό αποτέλεσμα μπορεί να υπάρχει όταν κάποιος μιλάει ακατάπαυστα για μεγάλο διάστημα, σε όσο περισσότερα ΜΜΕ μπορεί, με αναρίθμητες λεπτομέρειες και πολλά ταυτόχρονα μέτωπα μέσα στο ίδιο θέμα;

Παλιότερα η παραπληροφόρηση κι ο αποπροσανατολισμός περνούσε μέσα από την απόκρυψη των πληροφοριών. Στην εποχή μας ο όγκος των πληροφοριών είναι τόσο μεγάλος κι η πρόσβαση σ’αυτές τόσο εύκολη, λόγω της πληθώρας των ΜΜΕ, αλλά και του Ίντερνετ, που η ουσία χάνεται με τον ακριβώς αντίθετο τρόπο.

Όσο περισσότερες πληροφορίες, λεπτομέρειες, επεισόδια έχει ένα μιντιακό δρώμενο, τόσο περισσότερο μπερδεύεται ο κόσμος. Παλιά η όποια αλήθεια κρυβόταν χάρις στη μειωμένη δυνατότητα του κοινού για πρόσβαση στις λεπτομέρειες, που το ανάγκαζε στο να πιστεύει τους τίτλους, χωρίς να ξέρει το στόρι. Πλέον, ο δρόμος είναι ο αντίστροφος. Όσο περισσότερες είναι οι πληροφορίες, όσο ατέρμονα είναι τα επεισόδια, τόσο χάνεται η δυνατότητα εστίασης στην όποια ουσία.

Επιπλέον, στο μυαλό του κοινού η σημασία της είδησης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έκτασή της. Όσο πιο πολύ κρατάει κάτι, όσο μεγαλύτερος είναι ο χώρος που καταλαμβάνει στα ΜΜΕ, τόσο πιο “σημαντικό” είναι στη συνείδηση του δέκτη. Το αποτέλεσμα είναι ένα κοινό που εστιάζει με όλες του τις δυνάμεις στο δρώμενο, κι έτσι αφαιρεί το βλέμμα από άλλα πρόσωπα/ζητήματα, αλλά ταυτόχρονα δεν μπορεί να εστιάσει σε βάθος ανάλογο της προσοχής του, γιατί το εμποδίζουν το πλάτος κι η έκταση των πληροφοριών.

Όσο περισσότερες γίνονται οι τελείες, τόσο πιο δύσκολο είναι να τις ενώσεις, ακόμα κι αν τις κοιτάς στα όρια της εμμονής.

Τι αποτέλεσμα μπορεί να έχουμε όταν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι κάποιος τάζει τα πάντα και τα βλέπει όλα εύκολα;

Το αποτέλεσμα είναι τίτλοι και ρεπορτάζ που κάνουν αίσθηση. Που δεν αφήνουν Μέσα και κοινό να στρέψουν το βλέμμα τους αλλού. Οι δηλώσεις φέρνουν το θέμα ψηλά στην ιεραρχία των ειδήσεων και το συντηρούν εκεί κι οι μεγάλοι τίτλοι με τη σειρά τους προκαλούν το ενδιαφέρον του κοινού. Το ενδιαφέρον του κοινού “αναγκάζει” τα Μέσα να συντηρούν το θέμα, γιατί πουλάει, κι έτσι, από τη μεγαλοστομία, δημιουργείτε ένας φαύλος κύκλος.

Το κοινό ρωτάει τα Μέσα γιατί ασχολείστε τόσο πολύ και τα Μέσα πλέον έχουν τη δυνατότητα ν’απαντήσουν “μα, το κάνουμε γιατί εσείς ασχολείστε με το θέμα και πουλάμε”, πέρα βέβαια από το κλασικό “εμείς απλώς μεταφέρουμε τις δηλώσεις/ειδήσεις”. Ο φαύλος κύκλος είναι γεγονός, τα ΜΜΕ ασχολούνται επειδή ασχολείται ο κόσμος, που ασχολείται επειδή ασχολούνται τα ΜΜΕ, που ασχολούνται λόγω του κόσμου, και ούτω καθεξής.

Τι αποτέλεσμα μπορεί να υπάρχει όταν κάποιος μιλάει για πράγματα που είναι δύσκολο να γίνουν όλα τους πραγματικότητα και σηκώνει ψηλά τους τόνους με τεράστιες υποσχέσεις;

Πρώτα, ο πρωταγωνιστής κερδίζει φανατικούς φίλους. Δεν έχει σημασία το πόσους, σημασία έχει πως πάντα θα βρεθούν κάποιοι που θα ζαλιστούν από το μέγεθος και την πληθώρα των υποσχέσεων, και θα ταχθούν αναφανδόν υπέρ του. Ταυτόχρονα, αποκτά και εχθρούς. Κάποιους που απλώς εκφράζουν σκεπτικισμό και αμφισβήτηση για όσα προκαλούν ντελίριο ενθουσιασμού στους “υπέρ”, είτε κάποιους άλλους που ενοχλούνται απ’οσα εισπράττουν και φτάνουν στο να βλέπουν με “εχθρικό” κι “αρνητικό” μάτι τα όσα λαμβάνουν χώρα μπροστά στα μάτια τους.

Καταλαβαίνετε πως το μείγμα είναι εκρηκτικό και ρίχνει άφθονο λάδι στη φωτιά του φαύλου κύκλου που περιγράψαμε προηγουμένως. Οι συζητήσεις ανάμεσα στους μεν και τους δε φουντώνουν ακόμα περισσότερο το ενδιαφέρον κι ωθούν τα Μέσα να ανταποκριθούν ακόμα πιο ένθερμα σ’αυτό. Ταυτόχρονα, τα ίδια τα Μέσα χωρίζονται σε “μεν” και “δε”, είτε συνολικά, είτε ατομικά, με την στάση που κρατάει ο κάθε αρμόδιος δημοσιογράφος.

Οι αντιπαραθέσεις κι οι αντικρουόμενες απόψεις σηκώνουν το όποιο θέμα σε δυσθεώρητα ύψη δημοτικότητας και το συντηρούν εκεί, ειδικά αν μιλάμε για κάτι που ανήκει στα έντονα ενδιαφέροντα αρκετού κόσμου. Τέλος, οι αντιπαλότητες χαμηλώνουν αισθητά τον τόνο στις φωνές που απλώς θέλουν να σχολιάσουν αποστασιοποιημένες το θέμα, αφού το ενδιαφέρον είναι απόλυτα συγκεντρωμένο στο τι λένε οι “μεν” απέναντι στους “δε” και κοινό και Μέσα είναι, εν πολλοίς, διαιρεμένα σ’αυτές τις δύο κατηγορίες. Δεν ενδιαφέρει το τι έχεις να πεις, όσο το σε ποια κατηγορία ανήκεις.

Ποια τα ενδεχόμενα αποτελέσματα της δημιουργίας “φανατικών φίλων” στο κοινό ή έστω της ύπαρξης αρκετών που πείθονται και τάσσονται υπέρ;

Εξηγήσαμε ήδη τι αποτέλεσμα έχει η συνύπαρξή με τους “εχθρούς”, αλλά και πως η παρουσία των “φίλων” “αναγκάζει” τα Μέσα σε ακόμα μεγαλύτερη ενασχόληση, αφού πέρα από γενικό ενδιαφέρον, υπάρχει και το “φανατικό” κοινό.

Η ύπαρξη του είναι λογικό πως δίνει ακόμα μεγαλύτερη υπόσταση στο θέμα, αλλά και στα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Έτσι, ένας κεντρικός πρωταγωνιστής του επικοινωνιακού σίριαλ π.χ., έχει πίσω του τον κόσμο και την υπόσταση που του απέφερε το τάξιμο κι η μεγαλοστομία, νοιώθει πιο ισχυρός απ’ότι ήταν στο ξεκίνημα. Μπορεί να έχει π.χ. τη δύναμη να επιτίθεται και να εξαπολύει μύδρους, όπου αυτός κρίνει. Επιθέσεις που δύσκολα θα γίνονταν αποδεκτές στην αρχή της ιστορίας και σίγουρα θα απέφεραν περισσότερες και σκληρότερες αντιδράσεις. Και τώρα θα τ’ακούσει, αλλά από λιγότερους και σε χαμηλότερους τόνους, ενώ δεν θα λείψουν κι αυτοί που συνεχίσουν την στήριξη στο πρόσωπό του.

Ταυτόχρονα, η ύπαρξη πολλών “φανατικών φίλων” δημιουργεί αυτό που ονομάζουμε επικοινωνιακό κόστος. Το ρεύμα δημιουργεί προβληματισμούς, αφού δεν είναι εύκολο να του πας κόντρα, γιατί αυτομάτως δημιουργείς “εχθρούς” και μοιραία σκέφτεσαι πως δεν αξίζει και τόσο τον κόπο. Έτσι π.χ. ένας δημοσιογράφος έχει στο επικοινωνιακό κόστος έναν καλό λόγο να σκεφτεί διπλά πριν μιλήσει.

Επιπλέον, το πιθανό επικοινωνιακό κόστος μπορεί ενδεχομένως να αποτελέσει και άλλοθι. Μπορεί κάποιος να το προβάλλει ως τον λόγο για τον οποίο δεν σχολιάζει/παρεμβαίνει. Να ισχυριστεί π.χ. πως δεν σχολιάζει, ούτε παρεμβαίνει στα δρώμενα γιατί, αν κάτι πάει στραβά, μπορεί να κατηγορηθεί, είτε για το ότι έκανε λάθος στην εκτίμηση, είτε για το ότι αυτός φέρει την ευθύνη για την άσχημη εξέλιξη. Για να προβάλεις έναν τέτοιον ισχυρισμό και να στέκει θα πρέπει πρώτα να έχει παγιωθεί σε όλους η αίσθηση πως όντως υπάρχει υπολογίσιμο επικοινωνιακό κόστος, σωστά;

Η ύπαρξη “φανατικών εχθρών” ή έστω δύσπιστων σκεπτικιστών τι μπορεί να φέρει;

Είδαμε ήδη πως το εχθρικό ρεύμα φουντώνει την κόντρα, κάτι που εγγυάται διαρκές κι υψηλό ενδιαφέρον σε κόσμο και Μέσα και ταυτόχρονα συμβάλει στο να διατηρούνται υψηλοί οι τόνοι, όμως, η ύπαρξη “εχθρών” έχει κι άλλα πιθανά αποτελέσματα.

Σε περίπτωση που το σίριαλ έχει θέμα που άπτεται άμεσα της άποψης και της συμμετοχής του κόσμου, η δημιουργία μιας κάστας αντιφρονούντων δεν αποκλείεται να μπορεί να παίξει ισχυρό ρόλο στις εξελίξεις. Ειδικά αν το μιντιακό δρώμενο εξελίσσεται καιρό και η στάση των πρωταγωνιστών δεν αλλάζει, δεν είναι δύσκολο η έχθρα να χάσει τα εισαγωγικά της και να επέλθει πραγματική σύγκρουση μέσα από την αντιπαλότητα. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν αποκλείεται σε κάποιες περιπτώσεις να φτάσει να επηρεάσει καταλυτικά τα γεγονότα, είτε ως πραγματική αιτία, είτε ως άλλοθι.

Στ’αληθινά, στα ψεύτικα

Αυτά τα ολίγα για το διάλειμμα από τις ποδοσφαιρικές συζητήσεις, στις οποίες θα επανέλθουμε σύντομα. Σημειώστε πως απλώς είδαμε κάποια από τα πιθανά αποτελέσματα που μπορεί να έχουν τα επεισόδια των επικοινωνιακών σίριαλ κι ο τρόπος που αυτά διαδραματίζονται, και τίποτε άλλο. Δεν εστιάσαμε στις αιτίες των πράξεων, ενώ εννοείται πως δεν ασχοληθήκαμε με το αν η κεντρική ιστορία των σίριαλ είναι πραγματική ή όχι, αφού η ματιά μας ήταν συνολική και γενική, όχι συγκεκριμένη.

Το παρόν διαδικτυακό μέσο ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει περί των επωνύμων ή ανωνύμων σχολίων που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

5 σχόλια
  • Liberpoul Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2011 10:41 Συντάχθηκε από Liberpoul

    Καλό το άρθρο αλλά πολύ μεγάλο. Έχει αρκετή πληροφορία και είναι δύσκολο να εστιάσεις στην ουσία ακόμα και αν το διαβάζεις στα όρια της εμμονής.

  • Δημήτρης από Φάληρο Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2011 21:53 Συντάχθηκε από Δημήτρης από Φάληρο

    Θέμη έχεις ξεπεράσει τα όρια πιστεύω. Το άρθρο σου ήταν σαν να διαβάζω κείμενο από τα συγγράμματα της σχολής(ΕΜΜΕ). Μπράβο

  • antigoni Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2011 12:44 Συντάχθηκε από antigoni

    Θέμη συγχαρητήρια
    Να κάνεις συχνά τέτοια "διαλείματα". Έχουμε και εμείς "η μειοψηφία" δικαίωμα να διαβάσουμε κάτι διαφορετικό, αλλά πολύ ουσιώδες.
    Και πάλι μπράβο

  • Stratos AEK Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2011 11:48 Συντάχθηκε από Stratos AEK

    Καλημέρα Θέμη...
    Εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο, θα ήθελα και τη συνέχεια, όπως επίσης και την προσωπική σου άποψη στο τέλος...
    Καμιά φορά αυτός που έχει πρόσβαση σε όποιο "βήμα" καταλαβαίνει πως είναι χρέος του να το χρησιμοποιεί όσο καλύτερα μπορεί, και φαντάζομαι πως αυτό θες να κάνεις...
    Η απόφασή σου αυτή σε τιμάει, όπως σε τιμούν και οι θέσεις που παίρνεις για αρκετά θέματα.
    (Είναι ωραίο να βλέπεις ότι κάποιες φορές ο πατέρας είναι το πνευματικό σκαλί που θα πατήσει ο γιος για να ξεκινήσει το δρόμο του)

  • Ηλιας απο δαφνη Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2011 11:00 Συντάχθηκε από Ηλιας απο δαφνη

    συγχαρητηρια για το αρθρο ειναι φανταστικο.

Το σχόλιο σου

Copyright © 2010 - 2016 OnSports | Όροι Χρήσης | Επικοινωνία
Monetized by DPG DIGITAL MEDIA
Βάλε το e-mail σου και κάνε click για να λαμβάνεις αποκλειστική ενημέρωση για τα πιο σημαντικά νέα, δώρα και διαγωνισμούς των websites που εκμεταλλεύεται εμπορικά η DPG DIGITAL MEDIA.